OMD: Begraafplaats Sint Joris: Poortgebouw en bijzondere graven
Parochie Sint-Joris nodigt iedereen tijdens het Open Monumentenweekend uit om een keer een kijkje te nemen op de bijzondere begraafplaats van de parochie in Stratum. Achter het monumentale poortgebouw uit 1940, ontworpen door C.G. Geenen, ligt de begraafplaats als een verborgen parel in het stedelijk weefsel. Hier bevinden zich verschillende monumentale grafmonumenten van vooraanstaande families, waarvan enkele zijn aangemerkt als rijksmonumenten. Poortgebouwen bij begraafplaatsen zijn zeldzaam en hebben een grote cultuurhistorische waarde.
Het gebouw van deze begraafplaats heeft verschillende symbolische lagen: de eerste is dat het een overgang markeert: van leven naar de dood. Volgens de christelijke geloofsopvatting gaan gelovigen na hun dood terug naar het paradijs (de hemel). Het torenachtige volume van het gebouw met een kleiner torentje, de schansmuur (eerste omheining) en de rij woningen die ook een grens vormen, benadrukken deze overgang. In de katholiek-theologische zin hebben ommuringen en poorten ook een grote betekenis. Ze verwijzen naar verhalen in het Oude en het Nieuwe Testament. Het meest in het oog springend zijn de poorten van de stad Jeruzalem, van de Tempel en de Twaalf Poorten van het Nieuwe Jeruzalem. Het woord ‘paradijs’, waaruit Adam en Eva verdreven werden, is afgeleid van het Oud-Perzische ‘pairidaeza’, dat ‘ommuurde tuin’ betekent.
De voorgevel van het gebouw is voorzien van twee beelden, gemaakt door de gebroeders Van Eck: Frans van Eck sr. (1882–1964) en Marcel van Eck sr. (1888–1951). De beeldengroep verwijst naar het Laatste Oordeel. Sint Michael weegt de daden van de doden om te bepalen of zij door de poort naar het paradijs mogen. Zowel de aartsengel als de heilige doden de draak. Dit verwijst eveneens naar een scène uit de Apocalyps, waarin de draak, symbool voor de duivel, wordt gedood. Ten slotte is het katholieke poortgebouw gebouwd op de plek waar eerder een algemene begraafplaats lag. Het poortgebouw drukt dan de overwinning van het (katholieke) geloof op het atheïsme uit. Onder de toegangspoort hangt een plattegrond met een QR-code, die de bezoekers informeert over de geschiedenis van de begraafplaats. Ook zijn er QR-codes bij een aantal monumentale graven geplaatst. Open op zaterdag en zondag van 11.00-17.00 uur.